این کلمات و عبارات سوزناک، گنجینهای از عمیقترین و جانسوزترین فرازهای تاریخ کربلا، زیارت جابر، و وصایای معرفتی اهلبیت (ع) هستند. در این کلمات، چند بخش کلیدی و بسیار تکاندهنده وجود دارد:
۱. **وفاداری بیحد و مرز (جمله حیوانات):** یادآور سخنان وفادارانه و پرشور یاران امام حسین (ع) در شب عاشوراست (مانند کلام سعید بن عبدالله یا زهیر بن قین که فرمودند اگر هزار بار کشته شویم و سوزانده شویم، از تو جدا نمیشویم).
۲. **شکوائیه و مظلومیت در برابر خباثت دشمنان:** «انسان خبیث آنچه لایق خودش است به ما میگوید...»
۳. **وصیت به ولایت علی (ع):** «سعادت زمانی است که از علی جدا نشوی و بعد از من اختلاف نکنید...» که یادآور وصایای رسول خدا (ص) و ائمه اطهار است.
۴. **روضه جابر در روز اربعین:** غسل در فرات، گامهای کوتاه برداشتن، آمدن به مرقد شریف، فریاد «یا حسین» سر دادن و نگرفتن جواب، و سپس آن جملات جانسوز: «چگونه جواب دهی در حالی که رگهای گلویت بریده شده...»
۵. **زبان حال حضرت زینب (س) یا جابر در غربت:** «ای برادر من تو را نشناختم، تو نیز مرا...» (تغییر وضعیت پیکر مطهر امام و همچنین تغییر ظاهری اسرای کربلا از شدت مصائب).
بر اساس این مفاهیم بسیار ناب و حزنانگیز، نوحهای جانسوز در قالب **سه بند** با همان **ردیف «یا حسین»** برای سینهزنی و مرثیهخوانی آماده شده است:
---
### بند اول: وفاداری یاران و وصیت به ولایت علی (ع)
**(بر اساس جملات: اگر حیوانات حمله کنند از تو دور نمیشوم / سعادت در عدم جدایی از علی است)**
> اگر کلِ جهان بر ما بتازد با صفِ اعدا، یا حسین
> اگر درندگانِ دهر خواهند جانِ ما یکجا، یا حسین
>
> پسرها بلعیده گردند و به خونِ خود خضاب افتند
> ز کویت بر نمیگردیم و از این عهدِ پا بر جا، یا حسین
>
> خبیثانِ زمین با ما سخن از ننگ میگویند
> ولی ما با تواَیم و فارغ از غوغایِ این دنیا، یا حسین
>
> سعادت در امان ماندن به زیرِ سایهیِ مولاست
> جدایی از علی اصلِ ضلالت هست و نابودا، یا حسین
>
> **(دم / ترجیعبند):**
> **امیری یا حسین و نعم الامیر**
> **دستِ ما را در این طوفان بگیر...**
---
### بند دوم: حال و هوای جابر در اربعین
**(بر اساس جملات: غسل در فرات / به زیارت رفتن / چرا جواب نمیدهی و تو چگونه جواب دهی)**
> به رویِ تربتت آمد به چشمِ تر، تنِ جابر، یا حسین
> به آبِ این فرات اول نمود او غسل، آن زائر، یا حسین
>
> قدمهایِ ضعیفش را به سختی سویِ تو برداشت
> رسید و ناله زد از جان در آن صحرا، دلِ حائر، یا حسین
>
> سه بار او همصدا با اشک صدایت کرد و پاسخ نیست
> صدا زد: «چون جوابم میدهی ای شاهِ بیناصر؟!» یا حسین
>
> چطور پاسخ دهد آن که سرش بر روی نیزه رفت
> بریده رگهایِ حلقومش به دستِ شمرِ کافر، یا حسین
>
> **(دم / ترجیعبند):**
> **حبیبی یا حسین و نعم الامیر**
> **دستِ ما را در این طوفان بگیر...**
---
### بند سوم: زبان حال غربت و عدم شناسایی
**(بر اساس جملات: اینجا قبر توست / ای برادر من تو را نشناختم، تو نیز مرا)**
> رسیدم کربلا اما در این مقتل چه میبینم، یا حسین
> بر مزارت نشستم با قدِ خم، زار و غمگینم، یا حسین
>
> به زیر خاک رفتی و نمانده پیکری از تو
> عجب داغی نهاده این مصیبت رویِ آیینم، یا حسین
>
> چنان شد پیکرت پامالِ اسبان در دلِ میدان
> که در این قبرِ ویران هم تو را دشوار میبینم، یا حسین
>
> منِ زینب تو را نشناختم از بس که مجروحی
> تو هم نشناسی این مویِ سپید و رویِ بالینم، یا حسین
>
> **(دم / ترجیعبند):**
> **غریبِ مادر ای شاهِ غریب**
> **قسم بر پایمالِ شیبالخضیب...**