مثالهایی از مواقف عرفانی پیشوایان
در ادامه چند نمونه بارز از «مواقف عرفانی» (یا حالات عارفانه) پیشوایان و بزرگان صوفیه آورده شده است. این مواقف هرکدام جلوهای از کشف حقایق باطنی و رسیدن به قرب حق را نشان میدهند:
معراج پیامبر اکرم (ص) در شب معراج، روح پیامبر تا افقهای ملکوت پرواز کرد و با حق حکایت نمود. این واقعه نمادی از اوج فراق از عالم محسوس و اتصال به عوالم غیب است.
فناء در ذات حق نزد بایزید بسطامی بایزید در یکی از مجالس شبانه خود به حالتی رسید که هیچ چیز جز خدا را نمیدید و میگفت: «هستم و جز حق نیستم.» این «فناء» در عرفان، بالاترین مراتب حب و معرفت دانسته میشود.
شَهود و تجلّی در حال حلاج منصور حلاج در اثنای مراقبه و ذکر متمایزی به مرحله «أنا الحق» رسید. او آنچنان جلوههای حق را در خود مشاهده کرد که حاضر شد جان خود را در راه ابراز عشق تقدیم کند.
حال خلسه جنید بغدادی جنید که «شیخالاذکار» لقب گرفت، در یک مجلس انس با ذکر «لا الهالا الله» به گونهای از خود بیخود شد که وصفناپذیر گشت و شراب عشق حق در رگهایش جاری شد.
مناجات و عشق ناب ربیعۀ الفارضه ربیعۀ عدویه، در محراب عبادت و ذکر آنچنان مشتاق وصال شد که دایماً میگفت «ای آنکه مرا به عشق آفریدی، بیا!» و این فریاد شورانگیز، تصویر عینی اشتیاق و تعلق مطلق به حق است.
کشف نور در سلوک امام علی (ع) در مناجاتهای منقول از امیرمؤمنان، لحظاتی هست که نور معرفت بر قلب او بتابید و حتی برخی روایات از مشاهده پرتوهایی از عالم بالا در بیانی کوتاه حکایت دارند.
انس و سلوک امام جعفر صادق (ع) آن بزرگوار در حلقه باطنی منزل خویش مجالس احضار دل و تدبر قرآنی برپا میکرد و شاگردان را تا مرز کشف حقیقت همراه مینمود.
حالات رازآمیز شیخ عبدالقادر گیلانی شیخ قادری در بیابانهای حوالی بغداد در رکوع و سجود به مقامات والایی راه یافت و کرامات متعددی از او نقل شده که معالواقع جلوههایی از لطف حق بودند.
هر یک از این مصادیق، دریچهای است به تجربههای عارفانه. اگر بخواهید میتوانیم به تفصیل پیرامون یکی از این مواقف مثلاً معراج پیامبر (ص) یا فناء بایزید بسطامی گفتگو کنیم، یا روایتهای بیشتری از مجالس جنید بغدادی و حلاج را بررسی نماییم.