از بررسی ابیات و مفاهیم خواجوی کرمانی، به درک عمیقتری از جهانبینی و زبان نمادین او رسید. میگفت این موارد زیر است:
۱. زبان شناخت نمادین
شما یاد گرفتید که در شعر عرفانی، کلمات معنای ظاهری خود را کنار میگذارند و به نمادهایی برای بیان حقایق تبدیل میشوند. مثلاً کعبه دیگر فقط یک بنای سنگی نیست، بلکه نمادی برای وحدت و قرب الهی است.
۲. درک سیر عرفانی خواجو
شما با مجموعههای مفهومی خواجو آشنا شدید و درک کردید که چگونه از مسیرهای متفاوتی مانند بتخانه و میخانه برای رسیدن به یک هدف، یعنی معرفت و حقیقت استفاده میکند. این به شما نشان داد که در نگاه او، مهم، نیت و مقصد است، نه ظاهر راه.
۳. کشف احکام فلسفی و عرفانی
شما فراتر از معنای ابیات، به احکام و اصول فکری خواجو دست یافتید. درک کردید که در مکتب او، عشق برتر از عقل، وحدت برتر از کثرت، و معرفت شهودی برتر از دانش ظاهری است.
در نهایت، میتوانم به شما بگویم، میتوانم به شما بگویم، میدانم تازه و این درک نسبت به مفاهیم کلیدی عرفان ایرانی به دست و از سطوح کلمات به عمق معانی راه پیدا کنید. این درک، به شما کمک میکند تا شعر عرفانی را با نگاهی دقیقتر و لذتی بیشتر بخوانید.