روزی کتابی خریدم
چه خوب! خرید کتاب همیشه اتفاق لذتبخشی است.
درباره این کتاب بیشتر بگویید
نام کتاب چیست و از کدام نویسنده است؟
چرا این کتاب را خریدید؟ (مثلاً موضوعش برایتان جالب بود، کسی به شما معرفی کرد، یا اتفاقی آن را دیدید؟)
آیا شروع به خواندنش کردهاید؟ اگر بله، نظرتان درباره آن چیست؟
منتظر شنیدن جزئیات بیشتر هستم!
انتظار و شهید
«انتظار» و «شهادت» دو مفهوم بنیادین و عمیق در فرهنگ اسلامی، بهویژه در تشیع، هستند که ارتباطی ناگسستنی و تنگاتنگ با یکدیگر دارند. این دو، ستونهای اصلی پویایی و امید در مکتب اهل بیت (ع) محسوب میشوند.
۱. انتظار: بسترساز شهادتطلبی فعال
انتظار در تشیع، به معنای انتظار فرج و ظهور امام زمان (عج) است. این انتظار، برخلاف برداشتهای انفعالی، یک حالت پویا، سازنده و مسئولیتآفرین است. منتظر واقعی، کسی است که:
آمادگی برای ظهور را در خود ایجاد میکند: این آمادگی شامل خودسازی فردی، تهذیب نفس، رعایت تقوا، و عمل به مکارم اخلاق است.
زمینهسازی برای ظهور را در جامعه دنبال میکند: این شامل تلاش برای برقراری عدل، مبارزه با ظلم و فساد، ترویج معارف اهل بیت (ع)، و روشنگری در جامعه است.
همواره آماده فداکاری و جانفشانی است: یکی از مهمترین ابعاد این آمادگی، آمادگی برای جهاد و شهادت در راه خدا و در رکاب امام زمان (عج) است.
حدیثنگاری در فضیلت انتظار
روایات متعددی بر ارزش و جایگاه والای انتظار تأکید دارند که آن را همرده یا حتی برتر از شهادت در راه خدا میدانند:
حضرت علی (ع): "کسی که منتظر امر ما باشد، همانند کسی است که در راه خدا به خونش درغلتیده باشد." (بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۱۲۳)
امام صادق (ع): "کسی که در حال انتظار فرج امام زمان (عج) بمیرد، به منزله کسی است که در راه خدا با شمشیرش جهاد کرده است." (بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۱۴۰) و در روایتی دیگر: "هر که به ما ایمان آورد و حدیث ما را تصدیق کند و به انتظار دوران ما نشیند، مانند کسی است که زیر پرچم قائم (عج) کشته شود، بلکه به خدا سوگند، زیر پرچم رسولالله (ص)."
امام سجاد (ع): "کسی که در زمان غیبت قائم ما بر ولایت ما استوار باشد، خداوند پاداش هزار شهید از شهدای جنگ بدر و احد را به او خواهد داد." (کمالالدین و تمامالنعمة، ج ۱، ص ۳۲۰)
این احادیث، نشاندهنده عمق ارتباط میان انتظار فعال و مقام شهادت است. منتظر واقعی، در حقیقت، شهید بالقوه است که با نیت و آمادگی کامل زندگی میکند.
۲. شهید: الگوی کامل انتظار فعال
شهید کسی است که جان خود را در راه خدا، برای احیای حق و مبارزه با باطل فدا میکند. شهادت اوج فداکاری و تجلی ایمان است. در فرهنگ شیعه، شهید، بهویژه شهدای کربلا و یاران امام حسین (ع)، الگویی بیبدیل از ایثار و تبعیت از امام هستند.
ارتباط شهادت و انتظار
ارتباط این دو مفهوم را میتوان از چند جنبه بررسی کرد:
شهادت به مثابه اوج انتظار: یک منتظر واقعی، همواره آرزوی حضور در رکاب امام و یاری ایشان را دارد. اگر این آرزو با شهادت در راه حق محقق شود، او به اوج کمال انتظار خود رسیده است. شهادت، عملیترین و قاطعترین شکل ابراز آمادگی و وفاداری به امام غایب است. شهید مطهری میفرماید: «انتظار فرج داشتن یعنی انتظار "در رکاب امام بودن" و "جنگیدن" و احیاناً "شهید شدن"، یعنی آرزوی واقعی و حقیقی "مجاهد بودن" در راه حق.»
بخشیدن روح شهادت به انتظار: مفهوم شهادت، به انتظار معنا و عمق میبخشد و آن را از یک حالت ذهنی صرف، به یک حرکت عملی و فداکارانه تبدیل میکند. منتظر حقیقی، صرفاً نظارهگر نیست، بلکه خود را آمادهی مبارزه و جانفشانی در مسیر تحقق اهداف امام (عج) میسازد.
حفظ روحیه مقاومت و عدم یأس: فرهنگ انتظار و شهادت، مکمل یکدیگرند و به جامعه شیعی روحیه مقاومت و عدم تسلیم در برابر ظلم را میبخشند. منتظر، با امید به ظهور، از یأس و ناامیدی دوری میکند؛ و شهید، با جانفشانی خود، این امید را در دلها زنده نگه میدارد.
آموزش آمادگی برای ظهور: شهدا، با زندگی و مرگ خود، درس آمادگی عملی برای ظهور را به نسلهای بعد میآموزند. آنها نشان میدهند که انتظار، صرفاً دعا کردن نیست، بلکه عمل به وظیفه و ایستادگی در برابر باطل است، حتی اگر به قیمت جان تمام شود.
در جمعبندی، میتوان گفت که «انتظار» و «شهادت» دو روی یک سکهاند. انتظار، نیروی محرکه و بسترساز آمادگی برای فداکاری است و شهادت، اوج تحقق این آمادگی و تجلی عملی انتظار. منتظر حقیقی، کسی است که همواره در آرزوی فیض شهادت و یاری امام خود است، و شهید، نمونه برجستهای از منتظر واقعی است که به بالاترین درجه فداکاری و ایثار دست یافته است.