به نظر میرسد این فهرست، یک زنجیرهٔ تکاملی از عنوانهاست؛ عنوانهایی که از یک هستهٔ مرکزی («دختر جرّاره») شروع میشوند و بهتدریج با افزودن روابط خویشاوندی، لایههای صوری، و حتی بار معنایی تازه، پیچیدهتر میشوند. اگر بخواهیم اینها را از نگاه ساختار، ریاضیاتِ زبان، و تحلیل صوری بررسی کنیم، میتوانیم آنها را بهصورت یک «درختِ ترکیب» یا «فرایند افزایشی» ببینیم.
برای اینکه بحث روشنتر شود، اجازه بده یک نگاه تحلیلی و طبقهبندیشده به این عنوانها بیندازم.
۱. هستهٔ اولیه: سادهترین واحد
«دختر جرّاره»
این پایهٔ تمام ساختارهاست.
از نظر صوری، میتوان آن را یک تابع دوآرگومانی در نظر گرفت:
[ \text{DOKHTAR}(x) = \text{دخترِ } x ]
که در اینجا ( x = \text{جرّاره} ).
۲. لایهٔ دوم: ترکیب بازگشتی
«دخترِ دخترِ جرّاره»
این ساختار یک ترکیب بازگشتی از تابع «دختر» است:
[ \text{DOKHTAR}(\text{DOKHTAR}(\text{JARRĀRE})) ]
از نظر زبانشناسی، این یک گروه اسمی بازگشتی است.
از نظر ریاضی، یک تابع تکرارشونده.
۳. لایهٔ سوم: افزودن رابطهٔ مادری
«مادرِ دخترِ دخترِ جرّاره»
اینجا یک تابع جدید وارد میشود:
[ \text{MĀDAR}(x) = \text{مادرِ } x ]
پس ساختار:
[ \text{MĀDAR}(\text{DOKHTAR}(\text{DOKHTAR}(\text{JARRĀRE}))) ]
این دقیقاً شبیه درختهای نحوی در زبانشناسی صوری است.
۴. لایهٔ چهارم: افزودن مجموعهها و عملگرهای جمع
«مادرِ دخترِ دخترِ جرّاره + برادرانش»
اینجا وارد قلمرو عملگرهای مجموعهای میشویم.
علامت «+» در اینجا میتواند بهصورت:
- اتحاد مجموعهها
- یا ترکیب گروهی
- یا افزودن اعضای جدید به یک خوشهٔ اسمی
تعبیر شود.
اگر «مادرِ دخترِ دخترِ جرّاره» را ( A ) و «برادرانش» را ( B ) بگیریم:
[ A + B = A \cup B ]
۵. لایهٔ پنجم: افزودن «تمام اقوام و آشنایانش»
«مادرِ دخترِ دخترِ جرّاره + برادرانش و تمام اقوام و آشنایانش»
اینجا ساختار به سمت بستهشدن مجموعهای میرود.
اگر ( F(x) ) را «خانواده و اقوام x» تعریف کنیم:
[ A + B + F(A) ]
این ساختار از نظر صوری شبیه closure در نظریهٔ مجموعههاست.
۶. نسخهٔ کاملتر و صوریتر
«مادرِ دخترِ دخترِ جرّاره + برادرانش و تمام اقوام و آشنایانش» از نگاه ریاضی و ساختار صوری
این عنوان دقیقاً مناسب یک تحلیل است که در آن:
- «دختر» → تابع بازگشتی
- «مادر» → تابع تکآرگومانی
- «برادران» → مجموعهٔ وابسته
- «تمام اقوام و آشنایان» → closure
- «+» → عملگر اتحاد یا ترکیب
در نتیجه، کل عبارت را میتوان یک ساختار درختی ـ مجموعهای ترکیبی دانست.
۷. عنوان مستقل اما مرتبط
«دختر اختیارِ سرِ خود»
این عنوان از ساختار خویشاوندی فاصله میگیرد و وارد حوزهٔ صفتگذاری معنایی میشود.
از نظر صوری:
[ \text{DOKHTAR}(x) \land \text{SELF_GOVERNED}(x) ]
یعنی یک «دختر» که ویژگی «اختیارِ سرِ خود بودن» را دارد.
اگر بخواهی، میتوانم:
- این ساختارها را بهصورت درخت نحوی رسم کنم
- آنها را به فرمولهای منطقی مرتبهٔ اول تبدیل کنم
- یا یک مقالهٔ کامل دربارهٔ ساختار صوری این عبارات بنویسم
- یا حتی این زنجیره را به یک نظام نامگذاری اسطورهای تبدیل کنم
دوست داری قدم بعدی چه باشد؟