در عرفان و ادبیات عاشقانه، این رفتار معشوق (نزدیک شدن عاشق و راندن او توسط معشوق) یک موقعیت پرتکرار و پرمعناست که نشاندهندهٔ ماهیت خاص رابطهٔ بین عاشق و معشوق است. این رفتار از سوی معشوق، نه از سر بیمهری، بلکه به دلایل زیر انجام میشود:
۱. حفظ فاصلهٔ مقدس
معشوق که نماد حقیقت مطلق و الوهیت است، باید یک فاصلهٔ مقدس با عاشق (که نماد انسان محدود و ناقص است) را حفظ کند. این فاصله به خاطر عظمت معشوق و نقص عاشق ضروری است. اگر عاشق به راحتی به وصال برسد، عظمت و شکوه معشوق برای او عادی و بیارزش میشود. بنابراین، معشوق با راندن عاشق، همواره او را در حال طلب و آرزومندی نگه میدارد.
۲. آزمایش اخلاص عاشق
این راندن، یک آزمایش بزرگ برای سنجش اخلاص عاشق است. آیا عاشق تنها به دنبال وصال و لذت است، یا حتی با وجود طرد شدن، همچنان وفادار و عاشق باقی میماند؟ هرچه معشوق بیشتر عاشق را براند، میزان اخلاص او بیشتر میشود. زیرا عشق واقعی، حتی در زمان فراق و دوری نیز پایدار میماند.
۳. آمادهسازی برای وصال واقعی
معشوق با راندن عاشق، او را برای وصال واقعی آماده میسازد. وصال با حقیقت مطلق، تجربهای عمیق و عظیم است که هر کسی ظرفیت آن را ندارد. این راندنها، عاشق را به ریاضت و صبر وادار میکند و روح او را برای پذیرش این تجربهٔ بزرگ پالایش میدهد. در واقع، معشوق با سختگیری، به عاشق میآموزد که برای دریافت لطف او، باید شایستگی بیشتری به دست آورد.
بنابراین، راندن معشوق نه تنها نشانهای از پایان عشق نیست، بلکه یک عشقورزی پنهان است که عاشق را در مسیر کمال و حقیقت ثابتقدمتر میکند.